Εισαγωγή

Η Βαλκανική Κατασκηνωτική Συνάντηση είναι θεσμός της Βαλκανικής Ένωσης Σπηλαιολογίας (BSU). Ξεκίνησε πέρσι στο Τρίγκραντ της Βουλγαρίας όπου και ανατέθηκε ή οργάνωση της δεύτερης συνάντησης, το 2008, στην Ελλάδα. Η Σπηλαιολογική Ομοσπονδία Ελλάδος (της οποίας ο ΣΕΛΑΣ είναι ιδρυτικό μέλος), ως δευτεροβάθμιος σπηλαιολογικός φορέας ανέλαβε την διοργάνωση και αποφάσισε να γίνει στην Δράμα, νομός με πλούσιο σπηλαιολογικό ενδιαφέρον. Οι ημερομηνίες διεξαγωγής, 13 με 22 Ιουνίου, συμπεριλαμβάνανε και το τριήμερο του Πνεύματος οπότε διευκόλυνε τους Έλληνες που ήθελαν έστω μόνο για το τριήμερο να παραβρεθούν. Η Δράμα όμως είναι μακριά - μην κοροϊδευόμαστε, είναι μεγάλο ταξίδι να ξεκινήσει κανείς από Αθήνα και να κάνει τα 630 χλμ για να φτάσει στην Δράμα. Παρά ταύτα, το κάναμε, κουραστήκαμε, και άξιζε.

Το πρόγραμμα έλεγε: τελετή έναρξης το Σάββατο 14 Ιουνίου, Πανελλαδική Άσκηση Σπηλαιοδιάσωσης την Κυριακή 15 Ιουνίου, γενική συνέλευση της Βαλκανικής Ένωσης Σπηλαιολογίας (BSU) την Δευτέρα 16 Ιουνίου και μετά εκδρομές στα τουριστικά και μη σπήλαια της περιοχής - στον εντυπωσιακό Μααρά, στην Αλιστράτη, στην Χιονότρυπα, στην Μαρώνεια (κάτω από την Κομοτηνή), στα Σπήλαια του Σιδηροκάστρου καθώς και εκδρομή στην Καβάλα. Για πολλές από τις εκδρομές είχε οργανωθεί πούλμαν για την μεταφορά των συμμετεχόντων.

Ο σύλλογος είχε από τις μεγαλύτερες συμμετοχές με περίπου 15 μέλη παρόντες στους περίπου 90 Έλληνες που παραβρέθηκαν (ήταν και πολλά από τα νέα μας μέλη ανάμεσά τους). Οι περισσότεροι συμμετέχοντες στην κατασκήνωση ήταν από την κυριολεκτικότατα γειτονική Βουλγαρία (130 άτομα) ενώ μεγάλη αποστολή παραβρέθηκε και από την Ρουμανία. Άλλες χώρες με μικρότερη συμμετοχή ήταν η Ρουμανία, Τουρκία, Κύπρος, Ουγγαρία και Ουκρανία - οι τρεις τελευταίες δεν είναι μέλη της BSU άλλα παραβρέθηκαν ενδιαφερόμενοι σπηλαιολόγοι ως παρατηρητές.

Είχε μεγάλο ενδιαφέρον να γνωριστούμε με τα άτομα που ασχολούνται με την σπηλαιολογία σε όλα τα Βαλκάνια και όλων των ηλικιών - από παιδάκια σχολικής ηλικίας από την Ρουμανία μέχρι και ασπρομάλληδες 70άριδες από την Βουλγαρία και όλα τα ενδιάμεσα στάδια. Παραβρεθήκανε και επιστήμονες ερευνητές (γεωλόγοι, βιολόγοι) αλλά και "σκληροπυρηνικοί" εξερευνητές - άτομα που έχουν ασχοληθεί με τα βαθύτερα του κόσμου. Η βραδινές συγκεντρώσεις στην φωτιά βοήθησαν πολύ στο να γνωριστούμε καθώς παιζόταν κατάλληλη μουσική και έρεε άφθονα κάθε είδους "σπιτικού" αποστάγματος των Βαλκανίων - μετά από μερικά ποτηράκια μέχρι και η παραδοσιακή πίπιζα δεν μας πείραζε.

Τα βράδια είχαμε όλοι την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τις παρουσιάσεις των συμμετεχόντων σε μορφή βίντεο. Είδαμε βίντεο από αποστολές σε μακρινά μέρη όπως Κίνα και Ινδονησία καθώς και από τις χώρες του καθενός. Στήθηκαν και περίπτερα από τις χώρες με βιβλία, αφίσες και φυλλάδια του καθενός συλλόγου ή της κάθε χώρας.

Στην τελετή έναρξης μίλησαν εκπρόσωπος του Προέδρου της Βουλής, της τοπικής αυτοδιοίκησης σε επίπεδο Περιφέρειας, Νομαρχίας και Δήμου καθώς και εκπρόσωπος του Υπουργείου Πολιτισμού (Εφορεία Παλ/Σπηλ Βόρειας Ελλάδας). Μετά από τους χαιρετισμούς των εκπροσώπων των χωρών μελών της BSU κηρύχθηκε η έναρξη της συνάντησης και είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τα νόστιμα εδέσματα του τοπικού συνεταιρισμού γυναικών που είχε προσφέρει ο Δήμος. Ακολούθησε μουσική και χορός.

Κυριακή 15 Ιουνίου

Την Κυριακή πραγματοποιήθηκε η καθιερωμένη ετήσια Πανελλαδική Άσκηση Σπηλαιοδιάσωσης με σενάριο την διάσωση τραυματία από την "Ακρόπολη" - ένα σημείο πέραν από την τουριστική διαδρομή του σπηλαίου Μααρά. Ο ΣΕΛΑΣ είχε μια ελαφρώς μειωμένη συμμετοχή σε σχέση με άλλες ασκήσεις σπηλαιοδιάσωσης, ενώ άλλοι σύλλογοι επέλεξαν να μην παραβρεθούν καν. Εγώ δεν είχα την χαρά να παρακολουθήσω επειδή είχα βάρδια στην γραμματεία αλλά απ' ότι ξέρω πήγε ομαλά η άσκηση, αν εξαιρέσουμε την συχνουρία του θύματος - προφανώς αποτέλεσμα της μειωμένης θερμοκρασίας και της νεοπρέν.

Το βράδυ είχαμε τις πρώτες προβολές βίντεο και μεταξύ άλλων απολαύσαμε και την πρώτη δημόσια προβολή της εκπαιδευτικής ταινίας του ΣΠΟΚ: ο Αιμίλιος η Σοφία και η Σπηλιά. Προλόγισε η Εύα Καμιλάκη και μίλησε για το εκπαιδευτικό έργο του ΣΠΟΚ. Οι προβολές συνέχισαν κάθε βράδυ μέχρι την λήξη της συνάντησης. Παιχτήκανε βίντεο με θέματα από όλες τις γωνίες του πλανήτη - από το Μεξικό μέχρι την Κίνα και την Ινδονησιά. Πολύ ενδιαφέρον είχαν και πολλές ταινίες με θέματα σπηλαιοβιολογίας από καρστικές πηγές της Ουγγαρίας και της Γιουγκοσλαβίας. Παράλληλα με τις προβολές, ξεκίνησε και το γλέντι στην φωτιά.

Χώρος παρουσιάσεων	Εύα και ο Λευτέρης παρακολουθούν τις παρουσιάσεις
Πίπιζα!	Χορός στην φωτιά

Δευτέρα 16 Ιουνίου

Την Δευτέρα το πρωί και ενώ οι περισσότεροι είχαν πάει σε κάποια από τις σπηλιές επίσκεψη, οι εκπρόσωποι των χωρών μελών της BSU πραγματοποίησαν την Γενική Συνέλευση της Ένωσης. Η Ελλάδα είναι ιδρυτικό μέλος της BSU και αυτήν τη στιγμή υπάρχει στο Διοικητικό Συμβούλιο της ένωσης και ένας Έλληνας (ο Νίκος Μητσάκης είναι αντιπρόεδρος). Μεταξύ άλλων θεμάτων ήταν και η ένταξη στην BSU και της Ρουμανίας, η οποία μέχρι τότε παραβρισκόταν ως παρατηρητής (συμφωνήσαμε ομόφωνα). Ανετέθη η διοργάνωση της τρίτης Βαλκανικής Κατασκηνωτικής Συνάντησης στην Τουρκία - θα οργανωθεί από την Τουρκική Σπηλαιολογική Ένωση (TCU) είτε κοντά στην Αττάλεια (Antalya) είτε στην Κασταμονού. Παράλληλα συζητήθηκαν και θέματα συνδρομής και άλλα διαδικαστικά. Η τέταρτη ανετέθη στην Ρουμανία για το 2010. Συζητήθηκαν και πιθανή επέκταση της ένωσης στα βόρεια (Ουγγαρία) ή και πιο πέρα (Μολδαβία, Κύπρος) αλλά χωρίς θετικό αποτέλεσμα. Σήμερα τα μέλη είναι χώρες των οποίων τα σύνορα αναμφισβήτητα περιλαμβάνουν και μέρος της Βαλκανικής Χερσονήσου. Θέση της Ελλάδος στην συνάντηση ήταν να μην ξεφύγουμε και συνεπώς χαθεί και το νόημα.

Γενική συνέλευση BSU

Τρίτη 17 Ιουνίου - εκδρομή στο Σιδηρόκαστρο

Την Τρίτη πραγματοποιήθηκε η πολυαναμενόμενη εκδρομή στα λημέρια του Μαύρου Βράχου και η προσέλευση ήταν τέτοια που ένα πούλμαν δεν αρκούσε για όσους ενδιαφέρθηκαν να επισκεφθούν τις ομορφιές της περιοχής. Έτσι λοιπόν βρεθήκαμε οι περισσότεροι Έλληνες να έχουμε στα αυτοκίνητά μας και ξένους σπηλαιολόγους - κάτι που βοήθησε πολύ στο να γνωριστούμε καλλίτερα. Με το πούλμαν μπροστά, ξεκίνησε μια μεγάλη αυτοκινητοπομπή για το Σιδηρόκαστρο. Το πρόγραμμα είχε το Σπήλαιο των Ζεστών Νερών, ένα διαμπερές σπήλαιο τετρακοσίων μέτρων με καταρράκτη στην έξοδο και σπάνιους σχηματισμούς από τραβερτίνη, επίσκεψη σε αρχαιολογικό χώρο και στο Παλαιοντολογικό Μουσείο Θερμοπηγής καθώς και γεύμα.

Γεμάτο το πούλμαν!

Ομάδα του ΣΕΛΑΣ στα Ζεστά Νερά	Είσοδος των Ζεστών Νερών	Νυχτερίδα των Ζεστών Νερών

Μετά το σπήλαιο και το γεύμα που μας παραχώρησε ο Μαύρος Βράχος πήγαμε στο παλαιοντολογικό μουσείο το οποίο στεγάζει απολιθώματα πολλών γεωλογικών εποχών. Την "παράσταση" κλέβουν τα καινοζωικά θηλαστικά.

ΣΕΛΑΣάκια στο μουσείο	Οδοντοστοιχεία Ιππαρίου

Επιστρέφοντας ανεξάρτητοι από το πούλμαν, η ομάδα του ΣΕΛΑΣ (ο υπογράφων, η Ερατώ και η Αννίκα) επισκέφτηκε το τζαμί των Σερρών, το οποίο είναι μεν σε άσχημη κατάσταση αλλά προσφέρει πολύ ενδιαφέρον και αρχιτεκτονικό αλλά και για τις τοιχογραφίες που σώζονται μέσα σε αυτό.

Τετάρτη 18 Ιουνίου - εκδρομή στον Μααρά

Την Τετάρτη ήρθε η ώρα να επισκεφτώ και εγώ τον μακρύτερο καρστικό αγωγό της χώρας - το σπήλαιο των πηγών του ποταμού Αγγίτη, ή αλλιώς, τον Μααρά. Οδηγός μας στην επίσκεψη αυτή ήταν το μέλος του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. Νίκος Διάφας ο οποίος κατάγεται από την περιοχή και ασχολείται χρόνια με τον Μααρά. Στην ομάδα που επισκέφτηκε μαζί μας την σπηλιά ήταν συμμετέχοντες από όλες τις χώρες της κατασκήνωσης.

Με την Αννίκα παρέα, διεισδύσαμε περίπου 4.800 μέτρα πριν γυρίσουμε πίσω, ενώ κάποιοι έφτασαν και κοντά στα 7.000 μέτρα διείσδυση. Στην επιστροφή κάναμε φωτογράφηση με μια ομάδα από την Κράϊοβα της Ρουμανίας. Ήμασταν αρκετά τυχεροί που είχαμε μαζί τον Νίκο ως οδηγό γιατί χωρίς αυτόν αμφιβάλλω αν θα αναγνωρίζαμε την πετροκαραβίδα που ζει στο σπήλαιο και την οποία μας έδειξε.

Μπαίνοντας από την τουριστική διαδρομή, αφήνουμε τα πράγματα σε μια μικρή παραλία μακριά από τους τουρίστες και ξεκινάμε την επίσκεψή μας. Τα πρώτα κομμάτια της διαδρομής είναι σε βραχώδες έδαφος, με το νερό να φτάνει άλλοτε το γόνατο και άλλοτε τον αστράγαλο. Μετά από λίγο, σταματάνε οι πέτρες και ξεκινάει η αμμουδιά που χαρακτηρίζει το υπόλοιπο της διαδρομής. Περνώντας από μαίανδρο σε μαίανδρο, μένοντας όσο γίνεται περισσότερο σε μία όχθη και περνώντας στην συνέχεια απέναντι στην άλλη όχθη φτάσαμε γρήγορα στην περιβόητη "Ακρόπολη" απ' όπου είχε ξεκινήσει το φορείο κατά την άσκηση διάσωσης.

Λίγο μετά την "Ακρόπολη" βρήκαμε το πρώτο "εμπόδιο" στην πορεία - ένα στενό σημείο στο οποίο όταν έχει μεγάλη ροή ο ποταμός σχηματίζει σιφόνι αλλά εμείς το βρήκαμε με καμιά 20αριά εκατοστά ελεύθερο μεταξύ νερού και οροφής. Το "σιφόνι" προχωράει για λίγα μόλις μέτρα, αλλά το γεγονός ότι από το στενό αυτό σημείο περνάει όλος ο ποταμός δίνει μια ορμή και δύναμη στο νερό. Σε αυτό το σημείο κιόλας, το νερό τρέχει κόντρα στην κίνηση των σπηλαιολόγων. Παράλληλα, η ροή του νερού προκαλεί και έντονη ροή αέρα κόντρα στον σπηλαιολόγο, η οποία φέρνει και σταγόνες νερού στο πρόσωπό μας (και στα γυαλιά μας). Τα δυναμικά αλλά λίγα αυτά μέτρα είναι μια έντονη και ζωντανή υπενθύμιση του ότι παρά τη μεγαλοπρεπή και ήρεμη μέχρι εκεί εικόνα του ποταμού, ο Μααράς παραμένει ο μεγαλύτερος καρστικός αγωγός της χώρας, με χαρτογραφημένο μήκος περισσότερο από 11.500μ.

Λίγο μετά το στένωμα βρήκαμε την πετροκαραβίδα - ο Νίκος την βρήκε δηλαδή, εμείς μάλλον θα την είχαμε περάσει και ο πιο παρατηρητικός μας χωρίς να καταλάβουμε την ύπαρξη του μικρού μαλακόστρακου. Κάπου την κατάλαβε από τον τρόπο που ακούστηκε στις όχθες του ποταμού. Μας έδειξε ο Νίκος πώς είναι η καραβίδα. Το είδος αυτό είναι μάλλον τρογλοβίτης / στυγοβίτης (αλλά θέλει έρευνα ακόμα το πράγμα). Το γεγονός ότι δεν έχει χρωστική ύλη του χαρίζει μια διαφάνεια που τονίζεται στην δεύτερη φωτογραφία από το φως του φακού. Αργότερα βρέθηκε και άλλη μία από την ομάδα.

Κοντινά πετροκαραβίδας	Austropotamobium torrentium

Στα 4.800μ διείσδυσης, γυρίσαμε πίσω με την Αννίκα, τον Νίκο και κάποιους άλλους.Η επιστροφή ήταν εύκολη αφού πια πηγαίναμε με τη ροή του ποταμού. Το στένωμα θύμιζε νεροτσουλήθρα τώρα που πηγαίναμε με τη ροή του νερού. Στην είσοδο βρήκαμε τον Κώστα Ιατρού να μας περιμένει και πήγαμε όλοι μαζί να φάμε να ξαναπάρουμε τις δυνάμεις που καταναλώσαμε στην διαδρομή.

Πέμπτη 19 Ιουνίου - εκδρομή στη Μαρώνεια

Την Πέμπτη είχαμε προγραμματισμένη την μεγαλύτερη σε χιλιόμετρα εκδρομή της κατασκήνωσης - στο σπήλαιο της Μαρώνειας στον νομό Ροδόπης. Για να φτάσουμε εκεί, περάσαμε τους Φιλίππους με τις πρωιμο-χριστιανικές βασιλικές, την Καβάλα, την Ξάνθη την Κομοτηνή και φτάσαμε τελικά έξω από το χωριό της Μαρώνειας στο ομώνυμο σπήλαιο. Εκεί μας υποδέχτηκαν μια ομάδα από την εφορεία παλαιοντολογίας / σπηλαιολογίας της βορείου Ελλάδος μαζί με κάποιους εκπρόσωπους του δήμου. Μας εξήγησε ο Μάρκος Βαξεβανόπουλος του Χείρωνα για το τι θα βλέπαμε στην σπηλιά. Το σπήλαιο αναπτύσσεται σε νουμουλιτικό ασβεστόλιθο (δηλαδή ασβεστόλιθος που αποτελείται από μικρά κελύφη σαλιγκαριών άλλων εποχών) και υπάρχουν δύο βασικές διαδρομές - η μια έχει ενδιαφέρον αρχαιολογικό, η άλλη γεωλογικό και βιολογικό. Το σπήλαιο στεγάζει περισσότερα από 15 ενδημικά είδη (τα οποία δεν συναντάμε πουθενά αλλού στον κόσμο) εκ των οποίων τα δύο είναι νυχτερίδες. Ο μεγάλος αριθμός ενδημικών ειδών μάλλον οφείλεται στα υψηλά επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα και αζώτου που δημιουργούνται από την δράση των βακτηριδίων και άλλων μικροοργανισμών στα περιττώματα των νυχτερίδων, τα οποία κυριολεκτικά σχηματίζουν σορούς στις αίθουσες του σπηλαίου.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικά γιατί χρονολογούνται από τις αρχές της νεολιθικής εποχής και συνεπώς μπορούν να μας διδάξουν πολλά για την εξάπλωση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Είχαμε την χαρά να μας ξεναγήσει στα σκάμματα η Άννα, αρχαιολόγος της εφορείας βορείου Ελλάδας, που βρίσκεται καθημερινά στην ανασκαφή. Για να προστατευτούν οι ανασκαφές, το σπήλαιο είναι κάποια χρόνια κλειδωμένο με ειδική πόρτα που επιτρέπει στις νυχτερίδες να μπαινοβγαίνουν. Χωρίς την βοήθεια της εφορείας δεν θα είχε πραγματοποιηθεί η επίσκεψη και είμαστε όλοι όσοι παραβρεθήκαμε ευγνώμονες στην ομάδα που έκανε τόσα χιλιόμετρα από την Θεσσαλονίκη για να μας υποδεχτούν.

Ο Δήμος επιθυμεί να αξιοποιήσει το σπήλαιο τουριστικά, ενδεχομένως πιστεύοντας ότι θα φέρει έσοδα και θα βελτιώσει την κατάσταση στην περιοχή. Ευτυχώς, η εφορεία κρατάει μια στάση πολύ επιφυλακτική γιατί η καταστροφή του συγκεκριμένου σπηλαίου (η οποία σίγουρα θα ακολουθήσει και την πιο ήπια επέμβαση για αξιοποίηση) θα είναι μεγάλο έγκλημα σε βάρος της φυσικής κληρονομιάς της χώρας. Η ένταση που ένιωσα εκείνη την μέρα ανάμεσα στους εκπροσώπους του δήμου και της εφορείας μας φανερώνει το ότι υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει από τους σπηλαιολογικούς φορείς για να ενημερωθούν οι φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης για την σημασία των σπηλαίων της περιοχής τους.

Μετά την πολύωρη επίσκεψη στο σπήλαιο, κολυμπήσαμε και φάγαμε σε κοντινή παραλία και μετά ξεκινήσαμε τον μακρύ δρόμο της επιστροφής.

Απολιθωμένο σαλιγκαράκι που με την ομοιότητά του με μικρό κέρμα (νούμουλο) δίνει το όνομά του σε είδος ασβεστόλιθου	Αρχαιολογική αίθουσα στην Μαρώνεια - διακρίνεται η κάνναβη των αρχαιολόγων	Αίθουσα hibernaculm των νυχτερίδων στην Μαρώνεια. Διακρίνονται και οι ταινίες σήμανσης της προτεινόμενης διαδρομής για αποφυγή ζημιών στο σπήλαιο

Παρασκευή 20 Ιουνίου - "Ημέρα Αλιστράτης"

Την Παρασκευή θα γινόταν η ξενάγησή μας στο σπήλαιο της Αλιστράτης και σε άλλα αξιοθέατα της περιοχής.

Φτάνοντας εκεί μας ενημέρωσε η διοίκηση πως δεν θα μας επιτρέψουν την φωτογράφηση εντός του σπηλαίου. Μάλλον δεν επιθυμούν να μαθευτεί το πόσο πραγματικά όμορφο είναι το σπήλαιο, γιατί αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα το να θέλουν και άλλοι να το επισκεφθούν.

Ή μήπως δεν επιθυμούν να φωτογραφηθούν οι πολλές κακοτεχνίες που έγιναν για την αξιοποίηση του σπηλαίου: όπως τα πολλά μέτρα καλωδίων που φαίνονται να διατρέχουν τους διαδρόμους, όπως την παντελώς έλλειψη προσπάθειας να κρυφτούν από τους επισκέπτες οι μεγάλοι και κακόγουστοι ηλεκτρικοί πίνακες που ξεφυτρώνουν σαν τερατογεννημένα ηλεκτρο-μανιτάρια κάθε 10 μέτρα, όπως τα θερμά φωτιστικά που φωτίζουν το σπήλαιο αυξάνοντας τον κίνδυνο για την μαλαντία βέρντε, όπως τους τόνους χώματος που μεταφέρθηκαν από εκτός σπηλαίου εντός για να γίνουν οι διαδρομές των επισκεπτών (χώρια τα τσιμέντα), ή όπως τον ξεριζωμό της αποικίας νυχτερίδων που υπήρχε στην μεγάλη αίθουσα και τα γκουανό της οποίας παραμένουν ως έκθεμα στο τουρ. Τον περιβόητο ανελκυστήρα δεν τον είδα οπότε και να είχα μαζί την φωτογραφική δεν θα μπορούσα να τον φωτογραφίσω. Να πω και για την οδηγό ότι δεν με ικανοποίησε το επίπεδο των γνώσεών της; η παπαγαλία δεν αρκεί όταν είναι κανείς οδηγός. Τι όφελος έχει για το κοινό να τους λέμε καμαρώνοντας για το σκαθάρι του Μπερόν όταν δεν γνωρίζουμε τα βασικότερα για την σπηλαιοβιολογία ή για τους εκκεντρίτες όταν δεν όταν δεν γνωρίζουμε τα βασικότερα για την σπηλαιογέννηση; Τα έγραψα και στο βιβλίο επισκεπτών, επώνυμα.

No photos, no videos

Μετά την απογοήτευση (και ας είχαμε δει και τους σπάνιους εκκεντρίτες) του τουριστικού σπηλαίου, ξεκινήσαμε τον περίπατο στο φαράγγι της Αλιστράτης με προορισμό την σπηλιά Μεγάλο Χάνι και στην συνέχεια την σπηλιά του Ορφέα, με οδηγό τον ευγενέστατο και καλά ενημερωμένο Κώστα.

Όλος ο ποταμός Αγγίτης ήταν υπόγειος παλιότερα. Η πτώση της οροφής σχημάτισε το φαράγγι και αποκάλυψε τον ποταμό, αλλά σε πολλά σημεία μείνανε κοιλώματα στις όχθες στα οποία σώζονται και σταλαγμίτες. Το σπήλαιο Μεγάλο Χάνι είναι μια βραχοσκεπή περίπου 100τμ με κάποιες μικρές αίθουσες που φεύγουν από αυτή. Κατά καιρούς, οι κάτοικοι της περιοχής προφανώς την χρησιμοποιούσαν ως καταφύγιο (προσφέρει προστασία από τον καιρό και από τα μάτια των εχθρών).

Από την νεολιθική εποχή και μετά - είτε από ευγνωμοσύνη στα πνεύματα της σπηλιάς που επέτρεψαν στον επισκέπτη να βρει καταφύγιο, είτε ως μηνύματα σε άλλους χρήστες της σπηλιάς / βραχοσκεπής, σκαλίστηκαν διάφορα σχέδια σε βράχους μέσα στο σπήλαιο. Τα σχέδια χωρίζονται σε ζωόμορφα, ανθρωπόμορφα και γεωμετρικά. Ξεχωρίζονται εύκολα πολλά είδη ζώων, κυρίως θηράματα.

Τα σχέδια είναι σκαλισμένα στο βράχο με βάθος μικρό - ένα με δύο χιλιοστά. Για να φανούν πιο έντονα και ζωντανά, βοηθάει να έχει κανείς λίγο νερό να χύσει στον βράχο.

Η βραχοσκεπή Μεγάλο Χάνι έχει και μεγάλο ενδιαφέρον	Τετράποδο σκαλισμένο στον βράχο

Μετά το Μεγάλο Χάνι, πήγαμε στο Σπήλαιο του Ορφέα, όπου συναντήσαμε και τον Νίκο από τον Μααρά. Ο Νίκος είχε ασχοληθεί και με την αρχαιολογική μελέτη του σπηλαίου και μας ξενάγησε στο σπήλαιο και τα σκάμματα. Η σπηλιά έχει μεγάλη επιφάνεια με αρχαιολογικά ευρήματα (κυρίως νεολιθικά) σε πολλά σημεία καθώς και πανέμορφο διάκοσμο. Λόγω της συνεχιζόμενης ανασκαφής, υπάρχει κλειδωμένη πύλη στην είσοδο την οποία είχε ανοίξει ειδικά για τους συμμετέχοντες της κατασκηνωτικής συνάντησης η Εφορεία Βορείου Ελλάδος.

Γενική άποψη μιας αίθουσας στο Σπήλαιο του Ορφέα

Σάββατο 21 Ιουνίου - Χιονότρυπα

Το Σάββατο είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε παρέα με μια ομάδα από την Βουλγαρία το βάραθρο "Χιονότρυπα". Ταυτόχρονα με την επίσκεψη θα κάναμε μια δειγματοληψία του πάγου από διάφορα βάθη της σπηλιάς για κλιματολογική μελέτη.

Η Χιονότρυπα βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 2.000μ στο φαλακρό όρος της Δράμας. Πρόκειται για δολίνη με παγετό στον πάτο και συνέχεια σε μορφή απότομης κατηφορικής αίθουσας που ξεκινάει από τον πάτο τη δολίνης. Η κατάβαση της δολίνης είναι εύκολη λόγω της μικρής κλίσης του τοιχώματος και το γεγωνός ότι ακουμπάμε συνέχεια σε αυτό. Μετά από περίπου 50μ ψευτοκατακόρυφης κατάβασης ξεκινάει το χιόνι. Η προσέγγιση της τρύπας που οδηγεί μέσα από τον παγετό στο εσωτερικό της σπηλιάς θέλει προσοχή λόγω της ολισθηρότητας του παγετού. Η είσοδος από την τρύπα στα εσωτερικά του σπηλαίου γίνεται από την τρύπα στον παγετό, διαμέτρου 60 περίπου εκατοστών. Ο σπηλαιολόγος περνάει ανάμεσα στον βράχο και τον πάγο για να φτάσει σε μια παγοτσουλήθρα περίπου 30 μέτρων μήκους αλλά 50 μέτρων πλάτους που καταλήγει στο πίσω τείχος του σπηλαίου. Εκεί φεύγει πάλι μέσα από τον πάγο σχοινί για τον πάτο. Σε διάφορα σημεία (οπού υπήρχε σταγονοροή), το τρεχούμενο νερό από την οροφή είχε ανοίξει πηγαδάκια στην επιφάνεια του πάγου δημιουργώντας όμορφα σχήματα τα οποία όμως θα μπορούσε εύκολα να τραυματίσουν τον απρόσεκτο σπηλαιολόγο.

Καθ' όλη τη βδομάδα ακούγαμε για μια ομάδα από την Βουλγαρία η οποία ανέβαινε κάθε μέρα και έσκαβε στον πάτο της χιονότρυπας σε ένα σημείο με μπόλικο αέρα που θα έδινε την φοβερή συνέχεια - δυστυχώς δεν είχα την ευκαιρία να δω το σημείο και μάλλον έμεινε για άλλη μέρα. Οι Βούλγαροι κατεβαίνουν συχνά για ψαχτήρι στο φαλακρό όρος - είναι μόνο 3 ωρίτσες από την Σόφια και δεν υπάρχει ενεργός σύλλογος στην Ελλάδα που να ασχολείται.

Όσο ήμασταν στην χιονότρυπα, κάποια από τα παιδιά είχαν φύγει με τα πόδια να σκάψουν σε μια άλλη κοντινή δολίνη από τις πολλές που υπάρχουν στο Φαλακρό. Όσο ήμασταν κάτω, ήταν μαζί μας και ο Γιώργος Λαζαρίδης με τον οποίον συλλέξαμε δείγματα πάγου με πολύ συγκεκριμένο τρόπο από διάφορα σημεία του παγετού. Ο Λάμπρος Μακροστέργιος σύλλεξε και ασπόνδυλα. Τα δείγματα αυτά θα υποστούν ανάλυση στον Δημόκριτο και ενδέχεται να μάθουμε πολλά για τις μακροχρόνιες μεταβολές του καιρού στην περιοχή. Η σχετική συχνότητα δύο ισοτόπων του οξυγόνου που παγιδεύεται σε φυσαλίδες στον πάγο μαρτυράει (στους επιστήμονες πάντα) την θερμοκρασία του αέρα.

Μακρινό της εισόδου της Χιονότρυπας	Η Αννίκα στον πάγο πριν κατέβει στο σκοτάδι	Η πάνω αίθουσα της Χιονότρυπας από μέσα

Κάτι που μου έκανε εντύπωση με τους φίλους μας από την Βουλγαρία (ήταν μια παρέα από τον σύλλογο Ακαντέμικ) ήταν ότι τους έκανε εντύπωση το μέγεθος της αίθουσας στην χιονότρυπα. "Δεν έχουμε τόσο μεγάλες αίθουσες στην Βουλγαρία" μου είπαν - μιλώντας για μια αίθουσα όσο είναι το μισό του σπηλαιοβάραθρου του Προφ. Ηλία στην Γλυφάδα. Μιλήσαμε με τα παιδιά για διάφορα θέματα σπηλαιολογικά - εξοπλισμός, εκπαίδευση, διάσωση, κλπ.

Ήταν το τέλειο κλείσιμο σε μια πολύ γεμάτη και διασκεδαστική βδομάδα. Την επόμενη το πρωί ξεκινήσαμε σιγά σιγά την επιστροφή, ξεκρεμάσαμε τα πανό από τις κολόνες της Δράμας και αρχίσαμε την μεγάλη πορεία για Αθήνα. Γνωρίσαμε πολύ κόσμο, είδαμε πως είναι οι σπηλαιολόγοι οι γείτονες, συναναστραφήκαμε μαζί τους κοινωνικά, δουλέψαμε μαζί τους στην άσκηση διάσωσης και επισκεφτήκαμε μαζί σπήλαια.

Επόμενη συνάντηση: Τουρκία 2009!

Τα όσα προηγήθηκαν αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του Στέλιου Ζαχαριά, σπηλαιολόγου, μέλους ΣΕΛΑΣ.
Δεν αποτελούν επίσημη θέση του ΣΕΛΑΣ.